Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje kuzahazwa n’intambara, abaturage bo mu gace ka Rubaya, kari muri teritwari ya Masisi muri Kivu y’Amajyaruguru, bakomeje guhunga ari benshi kubera imirwano ikomeje gukaza umurego hagati y’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) n’ihuriro ry’ingabo za Leta ya Kinshasa rigizwe na FARDC, FDLR ndetse na Wazalendo.
Amakuru aturuka muri ako gace avuga ko kuva mu mpera z’icyumweru gishize, abaturage benshi batangiye guhungira mu bice bya Bihambwe, Mushaki, Sake ndetse no mu mujyi wa Goma, nyuma y’uko imirwano ikomeye yubuye mu bice bya Katoyi no hafi ya Rubaya, ahafatwa nk’ahantu h’ingenzi kubera umutungo kamere uhari ndetse n’uruhare hafite mu igenzura ry’inzira z’ingenzi za gisirikare.
Abaturage bavuga ko ihuriro rya FARDC, FDLR na Wazalendo ryagerageje kugaba ibitero bigamije kwisubiza uduce tumaze igihe tugenzurwa na AFC/M23, ariko rikomeje gusubizwa inyuma ku mirongo myinshi y’urugamba. Nubwo ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje gutangaza ko buri gukora ibishoboka byose kugira ngo bwisubize ibice bwambuwe, amakuru ava ku rugamba ndetse n’abaturage bo muri Masisi agaragaza ko AFC/M23 ikomeje kugira imbaraga no kugenzura ibice byinshi by’ingenzi.
Mu duce twa Katoyi, Rubaya ndetse no mu nkengero za Masisi, abaturage bavuga ko ingabo za Leta zifatanyije na FDLR na Wazalendo zakunze kugaba ibitero zikoresheje intwaro ziremereye, ariko AFC/M23 ikazisubiza inyuma nyuma y’imirwano ikomeye yamaze amasaha menshi. Hari amakuru avuga ko bamwe mu basirikare ba FARDC ndetse n’abarwanyi ba Wazalendo bagiye basubira inyuma cyane berekeza mu mashyamba nyuma yo guhura n’igisubizo gikomeye cya AFC/M23.
Abaturage bakomeje guhunga bavuga ko umutekano ukomeje kuzamba, cyane cyane kubera amasasu aremereye yumvikana hafi y’ingo zabo ndetse n’ubwoba bwo kugwa hagati y’impande zombi zirwana. Bamwe bavuga ko bagiye bahunga n’amaguru, basize inyuma ibikoresho byabo byose kubera kubura uburyo bwo kubitwara no gutinya kugwa mu bitero biri kubera ku mihanda.
Umwe mu baturage wahunze Rubaya yagize ati: “Abantu bari guhunga nta kindi bafite uretse ubuzima bwabo. Inzu, amatungo n’ibikoresho byinshi twabisize. Imirwano irakomeye kandi abaturage ntibakibona aho bakinga umusaya.”
Ibibazo by’ubutabazi bikomeje gufata intera ikomeye muri utu duce twakiriye impunzi nshya. Abagezeyo bavuga ko hari ikibazo gikomeye cy’ibiribwa, imiti, amazi meza ndetse n’amacumbi. Imiryango yakiriye abahunze nayo iri gusabwa ubushobozi burenze ubushobozi bwayo, mu gihe imiryango mpuzamahanga ikomeje gutangaza impungenge ku mibereho y’abasivile bakomeje kugirwaho ingaruka n’iyi ntambara.
Nubwo Leta ya Kinshasa ikomeje gutangaza ko iri kugaba ibitero byo kwisubiza ibice bimwe na bimwe, amakuru ava ku rugamba agaragaza ko AFC/M23 ikomeje gukomeza ibirindiro byayo no gusubiza inyuma ibitero by’ihuriro rya FARDC, FDLR na Wazalendo mu bice byinshi bya Masisi na Rutshuru.
Ababikurikiranira hafi bavuga ko uko imirwano ikomeza gukara ari na ko abaturage bakomeza kuba ibitambo by’aya makimbirane, cyane cyane mu gihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje kudatanga umusaruro ufatika ku mpande zihanganye. Hagati aho, abaturage bo muri Rubaya n’utundi duce twa Masisi bakomeje gusaba ko haboneka igisubizo kirambye cyagarura amahoro n’umutekano, kuko ubuzima bwabo bukomeje kuzahazwa n’intambara imaze imyaka myinshi mu burasirazuba bwa Congo.
