RDC: Nyuma y’imyaka myinshi y’intambara, Ibiganiro byo mu Busuwisi byongeye gutanga icyizere

 

Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), amaso y’abaturage n’ay’akarere kose ahanzwe ibiganiro biri kubera mu Busuwisi hagati ya Leta y’i Kinshasa n’ihuriro rya AFC/M23.

Ni ibiganiro byitezweho kongera gutanga icyizere cy’amahoro nyuma y’imyaka myinshi y’intambara, ubwicanyi n’ikorwa ry’ubuhunzi byashegeshe ubuzima bw’abaturage bo muri iki gihugu.

Nubwo ibi biganiro byakiriwe neza na benshi, hari n’abakomeje kubishidikanyaho bitewe n’uko mu bihe byashize habaye amasezerano menshi hagati y’impande zihanganye ariko ntashyirwe mu bikorwa uko byari byitezwe.

Ibyo byatumye bamwe mu baturage batakariza icyizere inzira y’ibiganiro, bibaza niba koko hari ubushake bwa nyabwo bwo guhagarika intambara imaze igihe yarazambye.

Umutwe wa M23 wongeye kubura imirwano mu mpera za 2021, uvuga ko uharanira uburenganzira n’umutekano by’abaturage bavuga Ikinyarwanda mu burasirazuba bwa Congo. Ku rundi ruhande, Leta ya Kinshasa ikomeje kuwushinja gufashwa n’ibihugu byo mu karere, ibirego uyu mutwe wakomeje guhakana.

Ihuriro rya AFC/M23 na ryo rivuga ko ikibazo cya Congo atari icya gisirikare gusa, ahubwo ko gishingiye no ku miyoborere mibi, ruswa, akarengane n’ivangura rimaze igihe rivugwa mu gihugu.

Iki kibazo kandi ntikigarukira muri Congo gusa, kuko ibihugu byo mu karere birimo u Burundi n’ibindi bikomeje kuvugwa muri iyi dosiye, haba mu gushinjanya gufasha impande zihanganye cyangwa mu gushaka uruhare mu biganiro by’amahoro.

Imiryango mpuzamahanga irimo Umuryango w’Abibumbye n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe yakomeje gusaba ko habaho ibiganiro byimbitse no guhagarika imirwano. Hari kandi ingabo z’amahanga zagiye zoherezwa muri aka karere zirimo iza MONUSCO n’iz’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, nubwo umusaruro wazo ukomeje kugibwaho impaka.

Guhitamo u Busuwisi nk’ahabereye ibi biganiro bifite igisobanuro gikomeye, kuko iki gihugu kizwiho kutabogama no kwakira ibiganiro bikomeye mpuzamahanga. Ariko icy’ingenzi kurusha ibindi ni ubushake bwa politiki bw’impande zombi.

Abatari bake bibaza niba Leta ya Kinshasa yiteguye kuganira mu buryo bwimbitse na AFC/M23, ndetse niba iri huriro na ryo ryiteguye gushyira imbere inzira ya politiki aho gukomeza imirwano.

Niba ibi biganiro bigize icyo bigeraho, bishobora gutuma imirwano ihagarara burundu, impunzi zigataha, ubukungu bw’akarere bugasubira ku murongo ndetse n’icyizere cy’abaturage kikongera kubakwa.

Ariko nibinanirana, bishobora gutuma intambara irushaho gukaza umurego, abaturage bakomeza guhunga, ndetse akarere kose kagakomeza guhungabana.

Mu bimaze kwemezwa, Leta y’i Kinshasa yemeye kurekura bamwe mu bafunzwe, nubwo umubare wabo ukiri muto ugereranyije n’uwari warumvikanyweho mbere, aho byari biteganyijwe ko harekurwa abagera kuri 700 bafitanye isano na AFC/M23.

Mu gihe amahanga akomeje gukurikirana ibi biganiro n’amaso abiri, abaturage ba Congo bo bakomeje gutegereza ibisubizo bifatika,atari amagambo gusa,bizabagarurira amahoro n’ituze mu buzima bwa buri munsi.

Icyo benshi bibaza ubu ni kimwe: Ese ibi biganiro byo mu Busuwisi bizafungura urupapuro rushya rw’amahoro, cyangwa amateka y’amasezerano adatanga umusaruro azongera yisubiremo?

Ba uwa mbere mu makuru yacu:https://whatsapp.com/channel/0029Vb7PQdkF1