Mu gihe amahanga yari yatangiye kwizera ko ibiganiro by’amahoro hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’ihuriro AFC/M23 bishobora gushyira iherezo ku myaka myinshi y’intambara mu Burasirazuba bwa Congo, ibintu byongeye guhinduka mu buryo bwatunguye benshi.

Nyuma y’amasezerano yasinyiwe mu Busuwisi hagati y’impande zombi, imirwano yongeye kubura mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.

Amasasu yongeye kumvikana mu duce twa Kalehe, Masisi, Rutshuru na Minembwe, bituma benshi bibaza icyatumye intambara yongera kubura kandi hari hamaze kugerwaho amasezerano yari yakiriwe nk’intambwe ikomeye igana ku mahoro.

Amasezerano y’i Busuwisi yari agamije iki?

Ibiganiro byabereye i Montreux mu Busuwisi byari bikomeje inzira yari yaratangijwe i Doha muri Qatar.

Impande zombi zari zemeye guhagarika imirwano, korohereza ibikorwa by’ubutabazi, kurekura bamwe mu bafunzwe no gushyiraho uburyo bwo kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge.

Kimwe mu byafashwe nk’intambwe ikomeye ni uko AFC/M23 yemerewe kujya mu rwego rwiswe EJVM, rwari rugamije gukurikirana no kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge.

MONUSCO ndetse n’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari na byo byari byitezweho gufasha muri uwo murimo.

Ku rwego mpuzamahanga, ayo masezerano yakiriwe nk’icyizere gishya. Amerika, Qatar, Afurika Yunze Ubumwe, Togo n’u Busuwisi byari byashyigikiye iyo nzira y’ibiganiro.

Icyakora, ikibazo gikomeye cyakomeje kugaragara ni ukutizerana hagati y’impande zombi.

Impande zombi zakomeje kwitegura intambara

Nubwo ku meza y’ibiganiro havugwaga amahoro, amakuru ava ku rugamba yagaragaje ko buri ruhande rwakomeje ibikorwa bya gisirikare.

Raporo zitandukanye zerekanye ko FARDC yakomeje kohereza ingabo n’ibikoresho bya gisirikare mu bice biri hafi y’imirongo y’urugamba, mu gihe AFC/M23 na yo yakomeje gushimangira ibirindiro byayo no kwimura abarwanyi mu buryo bwihuse.

Mu ntangiriro za Mata 2026, FARDC ifatanyije n’imitwe ya Wazalendo yongeye kugaba ibitero mu bice bimwe bya Kalehe, AFC/M23 na yo ihita isubiza ibitero mu duce twa Ziralo na Masisi.

Ikibazo gikomeye ni uko nta ruhande rwifuzaga gusiga urundi rufite imbaraga nyinshi ku rugamba, kandi buri ruhande rwakekaga ko urundi rushobora kurutera igihe icyo ari cyo cyose.

Ibi byatumye agahenge kaba nk’ikiruhuko cy’igihe gito aho kuba ihagarikwa ry’intambara nyaryo.

Wazalendo na FDLR bikomeje kuba ishingiro ry’amakimbirane

AFC/M23 imaze igihe ishinja Leta ya Congo gukorana n’imitwe nka Wazalendo, FDLR ndetse n’indi mitwe yitwaje intwaro ikorera muri Kivu.

Ku ruhande rwa Kinshasa, ivuga ko Wazalendo ari abaturage bihagurukiye kurengera igihugu cyabo. Ariko ikibazo ni uko igihe Wazalendo bagabye igitero kuri AFC/M23, iri huriro ribifata nk’igitero cya FARDC ubwayo.

Ni cyo cyatumye, nubwo ibiganiro byari bikomeje mu Busuwisi, imirwano yakomezaga kubera muri Rutshuru, Walikale na Masisi.

Hari n’aho Wazalendo basubiraga mu duce M23 yari yaravuyemo, ibintu byatumaga AFC/M23 ivuga ko amasezerano atubahirizwa.

Uvira yabaye ikimenyetso gikomeye cy’ukutizerana

Umujyi wa Uvira wabaye kimwe mu bice byateje ubushyamirane bukomeye hagati y’impande zombi.

Mu ntangiriro za 2026, AFC/M23 yari yemeye kuva muri uwo mujyi nyuma y’igitutu mpuzamahanga.

Nyuma yaho, abayobozi ba Congo batangaje ko abarwanyi ba M23 bagumye ku misozi ikikije Uvira, mu gihe AFC/M23 yo yavugaga ko FARDC yahise yoherezayo ingabo nyinshi ndetse n’abafatanyabikorwa bayo.

Ibi byatumye buri ruhande rutangira kubona ko urundi rushobora kuba ruri gutegura igitero gishya.

Mu by’ukuri, Uvira yahindutse ahantu herekana neza ko ikibazo kitari cyarakemutse, ahubwo cyari cyarahagaritswe by’agateganyo.

Drones n’ikoranabuhanga bishya byahinduye imiterere y’intambara

Intambara yo muri Congo ntabwo ikimeze nk’iyo mu myaka yashize.

Muri iki gihe, drones zirakoreshwa cyane haba mu kugenzura ibikorwa by’umwanzi no mu kugaba ibitero byo mu kirere.

FARDC yagiye ivuga ko yarashe drones za AFC/M23, mu gihe AFC/M23 na yo yashinjaga FARDC gukoresha drones mu bice igenzura.

Ikibazo ni uko igikorwa kimwe cya drone gishobora gufatwa nk’ikorwa rikomeye ryo kurenga ku gahenge, bityo imirwano ikongera kubura mu buryo bwihuse.

Inyungu mpuzamahanga zikomeje kugira uruhare muri iyi ntambara

Abasesenguzi benshi bavuga ko ikibazo cya Congo kitakiri ikibazo cy’imbere mu gihugu gusa.

Amerika, u Bushinwa, ibihugu byo mu karere ndetse n’amasosiyete mpuzamahanga bifite inyungu mu mutungo kamere wa Congo ukenewe cyane ku rwego mpuzamahanga.

Ni yo mpamvu ibiganiro by’amahoro bikurikiranwa cyane n’ibihugu bikomeye, ariko nanone buri ruhande rugashaka kugumana imbaraga ku butaka.

Hari abavuga ko ibiganiro byabaye uburyo bwo kugabanya igitutu mpuzamahanga no kubona igihe cyo kongera kwisuganya.

Ese amahoro aracyashoboka?

Nubwo ibiganiro bikomeje, amahoro arambye aracyari kure.

Impamvu ni uko impande zombi zidafitanye icyizere gihagije, imitwe yitwaje intwaro ikaba igikomeje kuba myinshi, abaturage bagakomeza guhunga, kandi buri ruhande rugashaka kubanza kugira imbaraga za gisirikare mbere yo kwemera ibiganiro bikomeye.

Uyu munsi, agahenge kari ku mpapuro, ariko ku rugamba ibintu bikomeje kudogera.

Bityo, ikibazo gikomeje kwibazwa na benshi ni iki: Ese ibiganiro byo mu Busuwisi bizongera gutanga icyizere gishya cy’amahoro, cyangwa RDC iri kwinjira mu kindi cyiciro gikomeye cy’intambara?

Icyo ni cyo amahanga akomeje gukurikiranira hafi muri aya masaha.