Abadepite 54 b’Abademokarate mu Nteko Ishinga Amategeko ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika basabye ubutegetsi bwa Perezida Donald Trump gutanga ibisobanuro birambuye no kurushaho gukorera mu mucyo mu masezerano mpuzamahanga ajyanye n’ubucukuzi n’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro y’ingenzi, by’umwihariko ubufatanye Amerika yagiranye na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Mu ibaruwa bandikiye ubutegetsi bwa Trump ku wa 17 Kanama 2026, abo Badepite bayobowe na Jared Huffman, Linda Sánchez na Jonathan Jackson, bagaragaje impungenge ku buryo amasezerano ajyanye n’amabuye y’agaciro ari gukorwa, bavuga ko hakenewe umucyo ku byerekeye ishyirwa mu bikorwa ryayo, uburenganzira bw’abakozi, kurengera ibidukikije ndetse n’uruhare rwa Kongere.

Impungenge ku masezerano ya Amerika na RDC

Abadepite bibanze kuri Strategic Partnership Agreement (SPA) Amerika yagiranye na RDC, bavuga ko aya masezerano ashobora kugira impinduka zikomeye ku mikorere y’urwego rw’amabuye y’agaciro muri icyo gihugu.

Bavuga kandi ko ayo masezerano ashobora guha ibigo by’Abanyamerika amahirwe yo kugira uruhare mu bikorwa by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri RDC, bityo hakaba hakenewe kumenya neza uko ayo mahirwe azatangwa n’inyungu azazanira impande zombi.

Abo Badepite basabye ibisobanuro birambuye ku buryo ayo masezerano azashyirwa mu bikorwa, cyane cyane mu gihe uburasirazuba bwa RDC bugikomeje kugira ibibazo by’umutekano.

Banashimangiye ko ubufatanye mu rwego rw’amabuye y’agaciro bukwiye kubahiriza uburenganzira bwa muntu n’ubw’abakozi, ndetse n’amategeko arengera ibidukikije.

Kongere ishaka kugira uruhare mu byemezo

Ikindi kibazo cyagaragajwe ni uruhare rwa Kongere mu masezerano nk’aya.

Abadepite bavuga ko ibyemezo birebana n’ubucuruzi n’amabuye y’agaciro bidakwiye gufatwa n’ubutegetsi bwa Perezida gusa, kuko bishobora kugira ingaruka ku mutungo w’Abanyamerika, umutekano w’igihugu ndetse n’ubukungu bw’igihe kirekire.

Basabye ko Kongere igira uruhare mu kugenzura ayo masezerano, kugira ngo harebwe niba inyungu z’abaturage b’Abanyamerika n’iz’abaturage bo mu bihugu bifitanye amasezerano na Washington zirengerwa.

Banagaragaje impungenge z’uko amafaranga y’abasora imisoro muri Amerika ashobora gukoreshwa mu buryo budasobanutse cyangwa akagira inyungu ku bantu bafitanye isano n’ubutegetsi.

Kuki RDC ari ingenzi kuri Amerika?

RDC ifite bimwe mu bigega bikomeye ku isi by’amabuye y’agaciro akenerwa mu nganda z’ikoranabuhanga, bateri n’ingufu zisubira.

Muri ayo mabuye harimo cobalt, cuivre, lithium na coltan, akaba afite agaciro gakomeye mu gihe ibihugu bikomeye ku isi bihanganye gushaka no kugenzura iminyururu itanga ibikoresho by’ikoranabuhanga n’ingufu zigezweho.

Ni muri urwo rwego Washington ishaka kongera uruhare rwayo mu rwego rw’amabuye y’agaciro muri RDC, mu gihe kandi Amerika ishaka kugabanya ubusugire bw’u Bushinwa kuri uru rwego.

Abasesenguzi b’imibanire mpuzamahanga bavuga ko inyungu za Amerika mu mutungo kamere wa RDC ziri kugenda zihuzwa cyane na politiki yayo ku butegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi.

Abadepite basaba ko RDC idasigara itakaza umutungo wayo

Nubwo bashyigikiye ubufatanye mu rwego rw’amabuye y’agaciro, abo Badepite basabye ko amasezerano hagati ya Washington na Kinshasa ataba uburyo bwo gukura umutungo muri RDC gusa.

Bifuza ko ubufatanye bwafasha RDC kongera agaciro k’amabuye y’agaciro imbere mu gihugu, guteza imbere inganda zitunganya uwo mutungo no kongera inyungu abaturage ba RDC babonamo.

Ibi bivuze ko aho kohereza amabuye yacukuwe gusa, hakwiye gushyirwaho uburyo bwo kuyatunganyiriza imbere mu gihugu, bityo RDC ikabona imirimo, imisoro n’andi mahirwe y’ubukungu avuye kuri uwo mutungo.

Impaka kuri aya masezerano zirakomeje

Ibaruwa y’Abadepite 54 yongeye kugaragaza impaka ziri muri Amerika ku buryo ubutegetsi bwa Trump bukoresha amabuye y’agaciro nk’igikoresho cya politiki y’ububanyi n’amahanga n’ubucuruzi.

Ku ruhande rwa Kinshasa, ubufatanye na Washington bufatwa nk’amahirwe yo gukurura ishoramari, guteza imbere urwego rw’amabuye y’agaciro no gushaka amasoko mashya.

Ku rundi ruhande, abayinenge bagaragaza ko hakiri ibibazo ku mucyo w’amasezerano, inyungu RDC izayakuramo, uruhare rwa Kongere ya Amerika ndetse n’uburyo uburenganzira bw’abaturage n’ibidukikije bizabungwabungwa.

Ibi bituma amasezerano ya Amerika na RDC akomeza kuba kimwe mu bibazo bikurikiranwa cyane mu gihe ibihugu bikomeye ku isi bikomeje guhatanira amabuye y’agaciro y’ingenzi ari muri Afurika.