Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje kuba isibaniro ry’imirwano n’umutekano muke, amakuru aturuka mu gace ka Uvira aravuga ko abarwanyi ba Wazalendo bakoreraga mu duce twa Luvungi n’ahandi hegereye ikibaya cya Ruzizi batangiye kwimurirwa mu gace ka Runingu, ibintu bikomeje guteza impungenge abaturage ndetse benshi bagatangira guhungira mu Burundi no mu bindi bice bifatwa nk’ibitekanye.
Iyi gahunda yo kwimura abo barwanyi yatangiye kuva mu gitondo cyo ku Cyumweru tariki ya 24/05/2026, aho amakuru ava mu baturage n’andi masoko yo muri ako karere avuga ko imodoka n’ibindi bikoresho bya gisirikare byakoreshejwe mu kubajyana i Runingu, mu rwego bivugwa ko ari ugukusanya no kongera gutunganya ibikorwa by’ihuriro ry’ingabo za Leta ya Congo n’abafatanyabikorwa bayo.
Mu ijoro ryo kuri uwo munsi, kuva ahagana saa mbili z’ijoro, abaturage bo muri Runingu batangiye kumva urusaku rw’amasasu menshi aremereye, ibintu byateje ubwoba n’ihungabana rikomeye mu baturage bari basanzwe bafite impungenge z’umutekano wabo. Amakuru y’ibanze yagaragazaga ko ayo masasu yaba yaraturukaga ku barwanyi ba Wazalendo bari batangiye kugera muri ako gace baturutse i Luvungi n’ahandi.
Abaturage batuye mu bice bigenzurwa n’ihuriro rigizwe na FARDC, ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo, FDLR ndetse n’Imbonerakure bavuga ko bakomeje kubaho mu buzima bugoye burimo ubusahuzi, kwamburwa ibyabo, gufungwa binyuranyije n’amategeko ndetse n’ubwicanyi bukomeje gukorwa n’imitwe yitwaje intwaro ikorana n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Hari abaturage bavuga ko ibikorwa byo gusahura mu mazu n’ubucuruzi butemewe bimaze gufata intera ndende, cyane cyane mu duce twa Luvungi, Sange ndetse no mu mujyi wa Uvira, aho bamwe bavuga ko iyo mitwe yitwaje intwaro yambura abaturage amafaranga, amatungo n’ibiribwa, mu gihe abandi bakubitwa cyangwa bakicwa bakekwaho gukorana n’impande zitavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Amakuru ava muri ako karere kandi avuga ko abaturage benshi bakomeje guhunga berekeza mu bice bifatwa nk’ibitekanye cyangwa bakambukira mu Burundi no mu bindi bice byo hagati muri Congo kubera gutinya ibikorwa by’ihohoterwa rikomeje gukorwa n’izo ngabo n’imitwe bifatanyije.
Ku rundi ruhande, abaturage batuye mu bice bigenzurwa n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) ndetse na MRDP-Twirwaneho bavuga ko bafite umutekano usesuye n’ubwisanzure mu buzima bwabo bwa buri munsi. Abo baturage bavuga ko ibikorwa by’ubucuruzi bikomeje, amasoko akaba akora neza, ndetse abaturage bakaba bashobora kugenda mu bwisanzure nta bwoba bwo gusahurwa cyangwa kugirirwa nabi n’abitwaje intwaro.
Abakurikiranira hafi ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC bavuga ko kwimurira abarwanyi ba Wazalendo i Runingu bishobora kuba biri mu mugambi mushya wa gisirikare ugamije kongera imbaraga z’ihuriro rya Kinshasa muri teritwari ya Uvira no mu kibaya cya Ruzizi, cyane cyane mu gihe ihuriro AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho rikomeje kwagura ibice rifiteho ijambo no gukomeza kugaragaza ko rifite ubushobozi bwo kurinda abaturage.
Nubwo ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje kuvuga ko buri gukora ibishoboka byose ngo bugarure umutekano, abaturage bo muri ibyo bice bakomeje kugaragaza impungenge zikomeye ku ruhare rw’imitwe nka Wazalendo, FDLR n’Imbonerakure z’u Burundi, bashinja kugira uruhare mu bikorwa by’ihohoterwa n’itotezwa rikorerwa abasivile.
Kugeza ubu, haracyakorwa andi makuru n’iperereza ku mpamvu nyakuri y’amasasu yumvikanye i Runingu ndetse n’icyerekezo nyakuri cy’ibikorwa by’iyimurwa rya Wazalendo, mu gihe abaturage bakomeje gusaba ko habaho igisubizo kirambye cyagarura amahoro n’umutekano mu karere ka Uvira no mu burasirazuba bwa Congo muri rusange.
