Gusenya amasoko amwe n’amwe, harimo n’ayiswe ay’akajagari (cyangwa ayo bita “pirate”), hamwe n’ahandi hantu hakorerwa ubucuruzi butandukanye i Kinshasa, bifite ingaruka zikomeye ku mibereho n’ubukungu mu gihe gito, igiciriritse n’igihe kirekire, mu mujyi aho kubona akazi bigoye cyane, mu mboni z’umuyobozi w’ikigo gishinzwe imikoreshereze y’imari ya leta muri RDC, wemeza ko Tshisekedi n’ubutegetsi bwe ari yo mpanuka ikomeye yabaye kuri Congo.
Mu kiganiro yagiranye na Média Congo Press kuri uyu wa Mbere, itariki ya 17 Kanama 2026, Florimond Muteba, Umuyobozi w’Inama y’Ubutegetsi ya ODEP (Ikigo gukurikirana imikoreshereze y’imari ya Leta), yanenze bikomeye uburyo ibi bikorwa bikorwa.
Atekereza ko uku gusenya kuri gutuma habura imirimo myinshi kandi bikarushaho kuzahaza imibereho y’imiryango yagizweho ingaruka n’ibi bikorwa.
Kuri Muteba, ibi bigaragaza ko nta gahunda yo gutunganya umujyi cyangwa politiki y’iterambere ry’imibereho y’abaturage ibaho i Kinshasa.
“Perezida Félix Tshisekedi n’ubutegetsi bwe ni nk’impanuka ikomeye kandi iteye ubwoba mu mateka ya Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC). Tubaho mu gihugu aho abayobozi badafite icyerekezo cyangwa imitekerereze ihamye. Umujyi wa Kinshasa nta gahunda yo kuwutunganya ufite ndetse nta n’gahunda y’iterambere ry’imibereho y’abaturage. Umujyi ufite abaturage miliyoni 20 nka Kinshasa ushobora gute kubaho nta gahunda yo kuwutunganya? Ntushobora gusenya ikintu utigeze uteganyiriza gahunda mbere na mbere,” ibi ni ibyatangajwe na Muteba.
Umuyobozi wa ODEP kandi abona ko gusenya ahantu hakorerwa ubucuruzi bingana no gukuraho uburyo bwo kubaho kw’imiryango myinshi.
Ati: “Iyo amasoko asenywe, imirimo irabura. Ku butegetsi budatanga imirimo, ntushobora kubabaza abaturage muri ubu buryo. Basenya ibintu batarateganyije ahandi ho kujya. Ibi ni ibikorwa by’ubugizi bwa nabi. Ndamagana aya mabwiriza mu buryo bukomeye kandi nifatanije n’abaturage ba Congo mu kababaro kabo.”
Ku bijyanye n’imibereho, Florimond Muteba atekereza ko ingaruka z’uku gusenya zishobora kuba mbi cyane ku miryango yari ishingiye cyane kuri ibyo bikorwa by’ubucuruzi.
“Uko ibintu bimeze ubu, nta makuru na make dufite ku gipimo cy’ubushomeri mu gihugu. Mu mibereho yabo, aba bantu bagiye guhura n’ibibazo bikomeye cyane byo kubura aho baba cyangwa ikibatunga. Bamwe mu batakaje ubucuruzi bwabo cyangwa amazu yabo bazisanga baba mu nsengero. Babyutse rimwe mu gitondo basenya ubuzima bw’abantu. Amashuri azatangira ejo. Ese koko iki cyari igihe cyo guteza akaduruvayo mu miryango yose?” ni ko yibaza.
Nk’uko abivuga, amasoko ni isoko ikomeye y’akazi ku baturage benshi bo mu mujyi wa Kinshasa. Atekereza ko inzego zibishinzwe zari zikwiye gutegura ahantu ho kwimurira abacuruzi mbere yo gukora ibikorwa byo kubasenyera.
